Jaka jest prawidłowa temperatura ciała u człowieka? Dlaczego nie musi to być 36,6°C?
Katarzyna Szulik

Jaka jest prawidłowa temperatura ciała u człowieka? Dlaczego nie musi to być 36,6°C?

Temperatura ciała wynosząca 36.6°C pozwala stwierdzić, że jesteśmy zdrowi – dziś to oczywistość, lecz nie zawsze tak było. Jeszcze w połowie XIX w. średnia temperatura ludzkiego ciała wynosiła 37°C. Jakie są przyczyny zmiany temperatury ciała i co to oznacza? Naukowcy Uniwersytetu Stanforda postanowili bliżej przyjrzeć się temu zagadnieniu.

Dlaczego średnia temperatura ciała się obniża?

Zdaniem naukowców zmiany w średniej temperaturze ciała mogą być oznaką między innymi przemian fizjologicznych związanych ze zmianą naszego trybu życia i dostępności metod leczenia, co może mieć przełożenie między innymi na długość życia. By sprawdzić, czy zmiany temperatury ciała rzeczywiście wiążą się z ogólnym zdrowiem społeczeństw, badacze porównali dane z trzech okresów: 1862–1930, 1971–1979 oraz 2007–2017. W każdym z tych okresów prowadzone były szeroko zakrojone badania kohortowe nad zdrowiem społeczeństw (w przypadku dwóch ostatnich dat), natomiast w okresie najwcześniejszym dane o zdrowiu pochodziły od weteranów amerykańskiej wojny secesyjnej. Wszystkie one zawierały oczywiście dane na temat pomiarów temperatury pobrane od niemal 680 tys. pacjentów. 

Porównanie potwierdziło, że z upływem czasu średnia temperatura ludzkiego ciała spadała. Spadek ten był najbardziej widoczny u mężczyzn i wyniósł prawie 0,6°C w stosunku do XIX w. U kobiet wartość ta była o połowę niższa i wyniosła 0,32°C. Obliczono także, że temperatura ciała ludzkiego spadała o średnio 0.03°C na każdą dekadę.

By wykluczyć, że różnice w pomiarze temperatury mają źródło w niedoskonałych narzędziach, naukowcy sprawdzili, w jaki sposób dokonywany był pomiar i okazało się, że w każdym z tych okresów termometry były stosunkowo podobne, więc ten fakt nie powinien zaburzyć wyników. Z drugiej strony jednak należy brać pod uwagę, że na ogólną temperaturę ciała wpływa wiele czynników, takich jak pora dnia, wiek czy płeć. 

Co mogło spowodować spadek temperatury?

Zdaniem naukowców zmiany w sposobie naszego życia w dużej mierze odpowiadają za to zjawisko. Od XIX w. nasza fizjologia uległa modyfikacji w związku ze zmianami, które zaszły w życiu codziennym. Obecnie zupełnie inaczej się odżywiamy, mamy kontakt z innymi mikroorganizmami, zmieniły się nasze warunki bytowe oraz klimat. Dziś nie jesteśmy zdani na panująca wokół nas temperaturę – możemy ją zmieniać zgodnie z upodobaniami, co oznacza, że ciało nie musi zużywać tak dużo energii na to, by je ogrzać lub schłodzić. To wszystko wpływa między innymi na tempo naszego metabolizmu, które również spadło, co może tłumaczyć spadek temperatury ciała, które rzadziej niż w poprzednich dekadach jest narażone między innymi na rozmaite zapalenia. Oznacza to więc, że w kolejnych dekadach możemy spodziewać się stopniowego spadku temperatury ciała, nie mającego nic wspólnego ze stanem chorobowym.

Jaka temperatura jest zdrowa?

Mimo że za wzorcową wciąż uznajemy temperaturę wynoszącą 36.6°C, badania pokazują, że uśredniona wartość temperatury dorosłego człowieka zależy od wieku badanego oraz sposobu, w jaki mierzymy temperaturę ciała. Dzieci i osoby w podeszłym wieku mają niższą temperaturę ciała od osób między 11 a 65 rokiem życia. U maluchów za normę przy pomiarze ustnym uznaje się od 35,5 do 37,5°C, z kolei u seniorów zakres ten wynosi między 35,8 a 36.9°C. U osób dorosłych prawidłowa temperatura ciała przy tym pomiarze waha się między 36.4 a 37.6°C. Pomiar odbytowy i uszny zazwyczaj dają wyższe wyniki. 

Jak już wspomnieliśmy, na wartość temperatury wpływają między innymi: wiek, płeć i pora dnia (rankiem temperatura ciała jest niższa, popołudniami i wieczorem wyższa), poziom aktywności fizycznej, sposób odżywiania oraz, w przypadku kobiet, faza cyklu miesiączkowego. 

Kiedy więc wysoka temperatura ciała powinna nas zaniepokoić? Kiedy możemy mówić o gorączce? Lekarze są zgodni, że tę granicę, niezależnie o wieku, stanowi 38°C. Zwłaszcza w przypadku dzieci i osób starszych.
  1. M. Protsiv, C. Ley, J. Lankester i in., Decreasing human body temperature in the United States since the Industrial Revolution, “elifesciences.org/” [online], https://elifesciences.org/articles/49555, [dostęp:] 15.01.2020.
  2. A. Sandoiu, Body temperature: what is the new normal?, "medicalnewstoday.com" [online], https://www.medicalnewstoday.com/articles/327458.php#2, [dostęp:] 15.01.2020.
  3. S. Sampson, What is a normal body temperature range?, "medicalnewstoday.com" [online], https://www.medicalnewstoday.com/articles/323819.php, [dostęp:] 15.01.2020.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Jak dawkować paracetamol osobom dorosłym, dzieciom i kobietom w ciąży?

    Paracetamol to jeden z popularniejszych leków sprzedawanych bez recepty (OTC). Jest stosowany między innymi w ostrych, umiarkowanych i przewlekłych bólach głowy, gardła i zębów, a także w bólach miesiączkowych i migrenach. Cechuje go względne bezpieczeństwo stosowania. W przypadku silnego bólu można go łączyć z innymi substancjami, np. z morfiną. Jak wygląda właściwy sposób dawkowania paracetamolu, jaka jest maksymalna i bezpieczna dawka dzienna oraz czy kobiety w ciąży mogą zażywać ten lek? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Choroba Zachodniego Nilu – przyczyny i objawy. Jak leczyć?

    Wybierając się na wakacje, warto zapoznać się z zagrożeniami, jakie mogą nas spotkać podczas urlopu. Jednym z nich jest gorączka Zachodniego Nilu (ang. West Nile fever, WNF), choroba powodowana przez wirusa gorączki Zachodniego Nilu. Jak dochodzi do zakażenia, jakie są objawy i co należy wiedzieć, aby się przed nią ustrzec?

  • Kaszel krtaniowy – objawy i leczenie szczekającego kaszlu u dzieci i dorosłych

    Krtaniowy kaszel, towarzyszący ostremu zapaleniu krtani, jest jednym z najbardziej charakterystycznych rodzajów kaszlu. W przypadku jego wystąpienia konieczny może być pilny kontakt z lekarzem, niekiedy również w ramach szpitalnego oddziału ratunkowego. Jak rozpoznać kaszel krtaniowy oraz jak wygląda jego leczenie?

  • Witamina B6 (pirydoksyna) – funkcja w organizmie, suplementacja, niedobór, nadmiar

    Witamina B6 jest związkiem, który wzmaga przyswajalność magnezu w organizmie. Bierze udział w wielu procesach metabolicznych, reguluje pracę układu nerwowego, a jej optymalny poziom wpływa na pozytywny nastrój. Pirydoksyna przyczynia się także do powstawania przeciwciał chroniących organizm przed infekcjami. Witamina B6 jest składnikiem zarówno produktów zwierzęcych, jak i roślinnych. Który suplement z wit. B6 wybrać, jaka jest jej optymalna dawka dobowa i jakie są skutki zaburzeń jej ilości w organizmie? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Szczepionka na grypę 2024/2025 – kto i kiedy powinien się zaszczepić? Którą szczepionkę wybrać?

    Grypa to bardzo zakaźna choroba wirusowa. Przyjmuje się, że jedna chora osoba zaraża cztery kolejne. W zależności od grupy osób szczepionych i sezonu grypowego szczepionki na grypę chronią przed infekcją grypową ok. 40–70% zaszczepionych osób oraz zabezpieczają w znacznym stopniu przed powikłaniami pogrypowymi. WHO szacuje, że każdego roku na grypę choruje 10% dorosłej populacji i nawet 30% dzieci. Czym się szczepić na grypę w sezonie 2024/2025?

  • Dlaczego warto się szczepić?

    Szczepienia są jednym z najważniejszych osiągnięć medycyny, które przyczyniły się do znacznego zmniejszenia liczby zachorowań i zgonów spowodowanych chorobami zakaźnymi. W dobie rozwijających się teorii spiskowych i dezinformacji warto zrozumieć, czym są szczepienia, jak działają i dlaczego są niezbędne dla zdrowia.

  • Problemy z żołądkiem a substancje naturalne. Dowody naukowe i innowacyjne podejście lecznicze

    Prawie każdemu z nas przynajmniej raz w życiu zdarzyło się doświadczyć niestrawności czy refluksu żołądkowo-przełykowego, charakteryzujących się bólem brzucha, trudnościami w trawieniu czy pieczeniem za mostkiem. Dwoma organami, których powyższy problem dotyczy w największym stopniu, są przełyk i żołądek.

  • INR testy do kontroli krzepliwości krwi – jak je wykonać? Cena, refundacja

    W styczniu 2024 roku wprowadzono do wykazu wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie aparaty i paski testowe do przeprowadzania testów diagnostycznych INR/PT. Wyroby te podlegają refundacji w przypadku pacjentów leczonych lekami przeciwzakrzepowymi z grupy antagonistów witaminy K oraz spełniających określone w rozporządzeniu kryteria. Testy INR do wykonania w warunkach domowych pozwalają w łatwy i szybki sposób monitorować terapię antykoagulantami takimi jak acenokumarol i warfaryna, co pozwala kontrolować prawidłowy zakres terapeutyczny dla pacjenta.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl