Zapalenie wyrostka robaczkowego u dzieci i dorosłych – co warto wiedzieć?
Piotr Ziętek

Zapalenie wyrostka robaczkowego u dzieci i dorosłych – co warto wiedzieć?

Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego najczęściej pojawia się między 5. a 20. rokiem życia. Do charakterystycznych objawów ataku wyrostka robaczkowego zalicza się ból w okolicy prawego dołu biodrowego, nudności, wymioty, a także przyśpieszoną akcję serca. Nieleczone zapalenie prowadzi do zapalenia otrzewnej, które jest stanem zagrożenia życia. 

Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego jest jedną z najczęstszych chorób układu pokarmowego wymagających leczenia chirurgicznego zarówno u dzieci, dorosłych, jak i u kobiet w ciąży. Atak wyrostka może wystąpić u każdego, choć dotyczy głównie osób młodych. 

Wyrostek robaczkowy – czym jest i jakie są jego funkcje? 

Wyrostek robaczkowy (łac. appendix vermiformis) to niewielkie, ślepo zakończone uwypuklenie początkowej części jelita grubego. Niegdyś uznawano go za narząd szczątkowy, niepełniący istotnych funkcji. Aktualnie, ze względu na duże nagromadzenie grudek limfatycznych, uważa się, że pełni on pewną funkcję w kontrolowaniu symbiozy pomiędzy organizmem człowieka a florą bakteryjną jelit.  

Zapalenie wyrostka u dzieci i dorosłych – przyczyny 

Wyrostek robaczkowy jest cienkim, ślepo zakończonym przewodem. Zatkanie ujścia wyrostka powoduje wzrost ciśnienia w jego wnętrzu, a w następstwie zaburzenia przepływu krwi i martwicę. Za zatkanie ujścia wyrostka najczęściej odpowiadają kamienie kałowe. Rzadziej mogą to być guzy, pasożyty lub przerost grudek limfatycznych. 

Zapalenie wyrostka robaczkowego – kto może zachorować? 

Ostre zapalenie wyrostka może wystąpić u każdego. Najczęściej jednak chorują osoby w wieku między 5. a 20. rokiem życia. Nieco częściej choroba występuje u płci męskiej. Zapalenie wyrostka występuje częściej w krajach rozwiniętych niż w biednych regionach świata. Brak odpowiednio szybkiej interwencji chirurgicznej prowadzi do powikłań ostrego zapalenia wyrostka takich jak perforacja i zapalenie otrzewnej. 

Atak wyrostka u dzieci i dorosłych – jak się objawia? 

Charakterystycznym objawem ostrego zapalenia wyrostka jest ból. Początkowo ma on charakter rozlany, umiejscowiony w centralnej części brzucha. W ciągu kilku, kilkunastu godzin zapalenie wyrostka rozwija się. Wówczas ból przemieszcza się w okolicę prawego dołu biodrowego. Bardzo często występują też nudności i wymioty. Przy ostrym zapaleniu wyrostka niepowikłanym zapaleniem otrzewnej pojawia się miernie nasilona gorączka.

Zapalenie wyrostka powoduje też przyspieszenie akcji serca, które może być odczuwane jako kołatanie serca. 

Nietypowe objawy zapalenia wyrostka robaczkowego 

Nie zawsze objawy są na tyle charakterystyczne, by od razu sugerować zapalenie wyrostka. Wyrostek robaczkowy może być ułożony w różny sposób wewnątrz jamy brzusznej. W tzw. ułożeniu zakątniczym dolegliwości bólowe mogą być niewielkie.

Dużym wyzwaniem jest też diagnostyka zapalenia wyrostka u kobiet w ciąży. Powiększona macica powoduje przemieszczenie wyrostka tak, że może się on znajdować pod wątrobą. Nietypowe objawy ataku wyrostka mogą sugerować zapalenie pęcherzyka żółciowego lub nerek. Zapalenie wyrostka daje również niecharakterystyczne objawy u młodszych dzieci. Początkowo zwykle są one niespokojne, płaczliwe i niechętnie spożywają pokarmy. 

Zapalenie wyrostka robaczkowego – diagnostyka 

Rozpoznanie ataku ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego opiera się na obrazie klinicznym oraz na dokładnym badaniu fizykalnym. W rozpoznaniu bierze się pod uwagę charakterystyczne przemieszczenie bólu do prawego dołu biodrowego, narastanie bólu w czasie, obecność wymiotów, tkliwość i wzmożone napięcie brzucha. Bada się także występowanie charakterystycznych objawów zajęcia otrzewnej przez proces zapalny, takich jak objaw Blumberga, objaw Jaworskiego czy objaw Rovsinga. Ból w prawym dole biodrowym narasta także podczas badania per rectum.

Zawsze przed zabiegiem wykonuje się badanie morfologii krwi oraz badanie ogólne moczu. Dodatkowe badania, takie jak badania laboratoryjne i obrazowe, są pomocne, ale nie powinny opóźniać postawienia rozpoznania i leczenia chirurgicznego. Badania laboratoryjne krwi mogą potwierdzić obecność stanu zapalnego. Z kolei tomografia komputerowa może być pomocna w przypadkach wątpliwych. W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić inne przyczyny ostrego brzucha takie jak: 

Zapalenie wyrostka robaczkowego – leczenie  

Jedynym sposobem na leczenie ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego jest jego chirurgiczne wycięcie. Zabieg należy wykonać w jak najkrótszym czasie od pojawienia się objawów. Opóźnianie zabiegu sprzyja powstaniu zgorzelinowego zapalenia wyrostka lub przedziurawieniu wyrostka. Operację wyrostka przeprowadza się metodą klasyczną lub laparoskopową. Preferuje się jednak klasyczny zabieg. W przypadku powstania ropnia konieczne jest założenie drenu. Wskazana jest także pooperacyjna antybiotykoterapia.

Rokowanie po leczeniu chirurgicznym jest dobre, pod warunkiem szybkiego rozpoczęcia leczenia i dobrego stanu ogólnego pacjenta. 

Żywienie po operacji wyrostka robaczkowego – jak powinno wyglądać?  

Po operacjach na przewodzie pokarmowym bardzo ważne jest możliwie szybkie przywrócenie jego funkcji. Doustne podawanie pokarmów i płynów powinno jednak odbywać się stopniowo, by nie dopuścić do objawów niedrożności przewodu pokarmowego.

Jak wygląda dieta po operacji wyrostka robaczkowego? Zwykle w pierwszej dobie po zabiegu zaleca się pacjentowi przyjmowanie niewielkiej ilości płynów, głównie wody lub słabej herbaty. Następnie pozwala się pacjentowi na przyjmowanie napojów słodzonych. Jeśli nie występują żadne komplikacje, od 2. doby po zabiegu wprowadza się do diety kleik przyrządzony z ryżu lub drobnej kaszy. Oddanie pierwszego stolca po operacji oznacza, że przewód pokarmowy zaczyna funkcjonować prawidłowo. Można wówczas rozpocząć dietę papkowatą. Składa się ona np. z przetartych zup gotowanych na jarzynach lub chudym mięsie. Jeśli stan zdrowia pacjenta na to pozwala, po kilku dniach wprowadza się do żywienia łatwostrawne pokarmy stałe. Należy wówczas unikać produktów ciężkostrawnych, takich jak pieczywo pełnoziarniste, nasiona i orzechy, surowe warzywa i owoce, tłuste lub smażone mięso. Po pewnym czasie można włączać kolejne produkty stopniowo wracając do diety sprzed operacji. 

  1. P. Gajewski (red.), Interna Szczeklika 2015, Kraków 2015.
  2. W. Noszczyk (red.), Chirurgia, Warszawa 2009. 
  3. H. Ciborowska, A. Rudnicka, Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka, Warszawa 2014. 
  4. W. Kawalec, R. Grenda, H. Ziółkowska (red.), Pediatria, Warszawa 2018. 
  5. J. Fibak (red.), Chirurgia. Podręcznik dla studentów, Warszawa 2005. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Krztusiec – przyczyny, objawy, leczenie kokluszu

    Krztusiec (koklusz) jest ostrą chorobą zakaźną dróg oddechowych wywołaną przez pałeczki krztuśca. Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową. Na ciężki przebieg krztuśca narażone są zwłaszcza niemowlęta poniżej 6. miesiąca życia. Jak przebiega krztusiec i jak go rozpoznać? Jak wygląda leczenie kokluszu? W jaki sposób można się przed nim uchronić?

  • Zespół Retta – objawy, dziedziczenie i leczenie

    Zespół Retta to rzadkie zaburzenie neurorozwojowe. Dotyczy mutacji na chromosomie X, więc występuje głównie u dziewczynek. Szacuje się, że zespół Retta dotyka 1 na 10–15 tys. urodzonych dzieci płci żeńskiej. Może być jednak częstszy, gdyż bywa niezdiagnozowany. Zwykle nie ujawnia się od razu po urodzeniu. Dziecko z zespołem Retta przez wiele miesięcy może rozwijać się prawidłowo i dopiero z czasem zaczną się u niego pojawiać niepokojące objawy.

  • Przeziębienie, grypa, alergia czy COVID-19? Jak je od siebie odróżnić?

    Masz katar, kaszel i gorączkę? Czy to zwykłe przeziębienie, grypa czy może COVID-19? Objawy tych chorób mogą być bardzo podobne, co utrudnia samodzielne postawienie diagnozy. Dowiedz się, jakie są kluczowe różnice między tymi schorzeniami i kiedy warto skonsultować się z lekarzem.

  • Reumatoidalne zapalenie stawów – przyczyny, objawy i leczenie RZS

    Reumatoidalne zapalenie stawów (inaczej RZS lub gościec stawowy) to przewlekła choroba reumatyczna o podłożu autoimmunologicznym. Powszechnie określa się ją także jako reumatyzm. Początkowo atakuje najczęściej symetrycznie małe i średnie stawy rąk i nóg, ale w konsekwencji prowadzi do wielu zmian ogólnoustrojowych – jej najbardziej charakterystycznym objawem jest ból stawów, ich zaczerwienienie i obrzęk. Jak leczy się reumatoidalne zapalenie stawów? Czy istnieją domowe sposoby na RZS?

  • Pieczenie, upławy i swędzenie kobiecych okolic intymnych? To może być infekcja pochwy. Jak zapobiegać i leczyć stany zapalne?

    Upławy, pieczenie i swędzenie okolic intymnych to nie tylko uporczywe i często nawracające przypadłości, ale także objawy infekcji, która może doprowadzić do niepłodności, jeśli zostanie zaniedbana. Infekcje okolic intymnych mogą przydarzyć się kobiecie w każdym wieku, przed porodem, w trakcie ciąży i w połogu. Czy istnieje jedna uniwersalna odpowiedź na pytanie – jak skutecznie wyleczyć i zapobiegać zakażeniom pochwy? Otóż nie, nie istnieje. Można jednak postępować zgodnie z pewnymi wskazówkami, dzięki którym nawet przy pomocy domowych sposobów na infekcje intymne możliwe jest złagodzenie tych najbardziej dokuczliwych objawów. Więcej informacji na ten temat znajduje się w niniejszym artykule.

  • Uczulenie na słońce – przyczyny. Jak złagodzić objawy wysypki od słońca?

    Promienie słoneczne wykorzystywane są do produkowania witaminy D, która jest niezbędna do prawidłowego rozwoju kości oraz wzmacniania układu odpornościowego. Niestety zbyt długa bądź zbyt intensywna ekspozycja na słońce może powodować występowanie alergii. Uczulenie na słońce może dotknąć każdego z nas, dlatego też warto wiedzieć, jak postępować, gdy na ciele pojawi się wysypka od słońca.

  • Zespół słabości (kruchości) to nie zwykłe starzenie. Objawy, diagnoza, leczenie

    Proces starzenia jest nieodłącznym elementem życia każdego człowieka i ma znaczący wpływ zarówno na fizyczne, jak i psychiczne funkcjonowanie seniorów. Wśród zachodzących zmian wymienić można między innymi pogorszenie pracy poszczególnych narządów, podatność na choroby, zaburzenia poznawcze czy zespół kruchości. Ten ostatni jest zagadnieniem szczególnie badanym przez geriatrów – szacuje się, że w populacji polskiej dotyka on około 7% seniorów, wśród których ponad 50% to osoby po 80. roku życia.

  • Dieta w zaburzeniach lękowych. Co jeść, a czego unikać przy stanach lękowych?

    Zaburzenia lękowe dotykają znaczny odsetek dorosłych i dzieci. Osoby z zaburzeniami zmagają się z przewlekłym lękiem i stresem, który często powoduje cierpienie psychiczne i znaczne upośledzenie funkcjonowania pacjentów w wielu sferach ich życia. Tymczasem odpowiednia dieta w zaburzeniach lękowych może korzystnie wpływać na zdrowie układu nerwowego i pomagać w łagodzeniu objawów zaburzeń lękowych.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl