surowica lipemiczna w próbce z krwią
Paulina Brożek

Lipemia – przyczyny, objawy i leczenie

Lipemia to zjawisko określające zmętnienie pobranej próbki krwi, spowodowanej akumulacją cząsteczek lipoprotein. Zaburzenia poziomu lipidów we krwi są dość powszechne i mogą dotykać nawet około 60% dorosłych Polaków. Najczęstszą postacią zaburzenia jest hipercholesterolemia wielogenowa mająca silny związek z nieprawidłową dietą. Do powikłań nieleczonej hipercholesterolemii należą miażdżyca tętnic szyjnych, zawał serca, udar mózgu.  

Lipemia – co to jest? Kogo może dotyczyć?

Lipemia to mleczno-mętne zabarwienie surowicy lub osocza krwi (tzw. surowica lipemiczna) spowodowane zbyt dużym stężeniem lipidów w organizmie. W osoczu występują następujące klasy lipidów: triglicerydy, fosfolipidy, estry cholesterolu, wolny cholesterol, wolne kwasy tłuszczowe. Żeby nierozpuszczalne w wodzie lipidy mogły być transportowane w osoczu krwi, tworzą kompleksy białkowo-lipidowe tzw. lipoproteiny.

Wyróżniamy następujące frakcje lipoprotein we krwi:

  • chylomikrony – odpowiadajace za dokomórkowy transport kwasów tłuszczowych w okresie poposiłkowym,
  • lipoproteiny o bardzo małej gęstości (VLDL) – odpowiadające z dokomórkowy transport kwasów tłuszczowych w okresie międzyposiłkowym,
  • lipoproteiny o małej gęstości (LDL) – odpowiadające za  dokomórkowy transport cholesterolu,
  • lipoproteiny o dużej gęstości (HDL) – odpowiadajace za transport zwrotny cholesterolu do wątroby.
Zwykle mętne zabarwienie surowicy widoczne jest przy stężeniu triglicerydów od 400 do 800 mg/dl (norma <150 mg/dl).

U zdrowej osoby zmętnienie próbki może być związane ze spożyciem posiłku bogatego w tłuszcze tzw. lipemia poposiłkowa. Wywołane posiłkiem zmiany stężenia lipidów mogą utrzymywać się do 12 godzin po posiłku, jednak szczyt zmian przypada na 3–4 godzinę.    

Jakie są przyczyny lipemii?

Wśród głównych przyczyn wzrostu stężenia lipidów we krwi (hiperlipidemia) wymieniamy predyspozycje genetyczne i nieprawidłowy tryb życia. Do hiperlipidemii pierwotnej związanej z czynnikami genetycznymi zaliczamy m.in: rodzinną hipercholesterolemię, rodzinną hipertriglicerydemię, rodzinną hiperlipidemię złożoną, zespół pospolitej cholesterolemii. Są to choroby dziedziczne, przekazywane z pokolenia na pokolenie, cechujące się wysokimi wartościami lipidów mimo stosowanej diety ubogotłuszczowej i wiążą się z dużym ryzykiem występowania chorób sercowo-naczyniowych. W takich przypadkach możliwe jest stwierdzenie lipemii nawet u niemowląt i małych dzieci.

Hiperlipidemie wtórne, występują znacznie częściej niż postacie rodzinne. U jej podłoża leżą współistniejące choroby przewlekłe (niedoczynność tarczycy, zespół metaboliczny, zespół nerczycowy, przewlekła niewydolność nerek, choroby wątroby), stosowane leki, jednak główną przyczyną jest nieprawidłowa dieta i siedzący tryb życia.

W zależności od tego, która frakcja lipidów jest podwyższona, wyróżniamy:

  • hipercholesterolemię – czyli podwyższony poziom cholesterolu całkowitego oraz LDL,
  • hipertriglicerydemię – czyli podwyższone stężenie trójglicerydów oraz VLDL,
  • hiperlipidemię mieszaną – gdzie występuje podwyższone stężenie cholesterolu całkowitego, LDL, VLDL i trójglicerydów.

Lipemia – objawy. Jak wygląda diagnostyka?

Objawy przedmiotowe lipemii występują tylko w postaci rodzinnej, gdzie stężenie cholesterolu wielokrotnie przekracza normę. Obecne w badaniu mogą być żółtaki ścięgna Achillesa, prostowników palców ręki, rąbek starczy rogówki.

W większości przypadków wysoki poziom cholesterolu nie daje żadnych objawów. Niestety skutki jego nadmiaru obserwujemy pod postacią miażdżycy, choroby wieńcowej, zawału serca czy udaru mózgu.

Do oceny gospodarki tłuszczowej wskazane jest wykonanie lipidogramu (inaczej profil lipidowy). Badanie obejmuje pomiar trójglicerydów, cholesterolu całkowitego, lipoprotein o niskiej i wysokiej gęstości. Profil lipidowy powinien być wykonany osób z czynnikami ryzyka chorób układu krążenia (np. nadciśnienie tętnicze, zespół uzależnienia od tytoniu, cukrzyca, nadwaga, obciążający wywiad rodzinny, choroby układu krążenia) oraz u wszystkich mężczyzn >40. roku życia i u kobiet >50. roku życia. Badanie polega na pobraniu próbki krwi żylnej. Niekiedy wysokie stężenie triglicerydów możemy ocenić makroskopowo podczas pobierania krwi. Następuje wtedy zmętnienie pobranej próbki krwi zwane surowicą lipemiczną.

U osoby zdrowej powinno utrzymywać się następujące wartości poszczególnych frakcji:

  • cholesterol całkowity – mniej niż 190 mg/dl,
  • frakcja LDL – <115 mg/dl – dla małego lub umiarkowanego ryzyka sercowo-naczyniowego, <100 mg/dl – dla dużego ryzyka sercowo-naczyniowego, <70 mg/dl – dla bardzo dużego ryzyka sercowo-naczyniowego,
  • HDL (dla mężczyzn) – ponad 40 mg/dl, (dla kobiet) – ponad 45 mg/dl,
  • trójglicerydy – mniej niż 150 mg/dl.

Lipemia – leczenie

Leczenie lipemii polega na przestrzeganiu diety oraz stosowaniu leków obniżających poziom cholesterolu we krwi.

Ogólne zalecenia dla osób z zaburzeniami gospodarki lipidowej to:

  • ograniczenie spożycia nasyconych kwasów tłuszczowych (tłuszcze zwierzęce, oleje palmowy i kokosowy) i zastępowanie ich wielonienasyconymi omega-6 i jednonienasyconymi kwasami tłuszczowymi (tłuszcze roślinne),
  • ograniczenie spożycia izomerów trans nienasyconych kwasów tłuszczowych obecnych najczęściej w  gotowych wyrobach cukierniczych,
  • potrzeba całkowitej eliminacji alkoholu,
  • wzbogacenie diety w błonnik pokarmowy,
  • włączenie do diety produktów bogatych w nienasycone kwasy tłuszczowe z grupy omega-3 (ryby, orzechy włoskie, niektóre warzywa i oleje z nasion),
  • produkty, o które warto wzbogacić codzienny jadłospis, to produkty pełnoziarniste; surowe i gotowane warzywa; rośliny strączkowe (soczewica, fasola, bób, groch, ciecierzyca, soja); owoce świeże lub mrożone; chude i tłuste ryby, drób bez skóry; odtłuszczone mleko i jogurt, sosy bez tłuszczu,
  • metody przygotowywania potraw to gotowanie w wodzie, gotowanie na parze, pieczenie bez dodatku tłuszczu.

U osób, u których nie udało się uzyskać prawidłowych wartości cholesterolu za pomocą metod niefarmakologicznych (dieta, regularny wysiłek fizyczny, suplementy diety), konieczne może być włączenie leków obniżających poziom cholesterolu we krwi. Statyny są złotym standardem – lekami I rzutu w leczeniu hipercholesterolemii i spośród leków hipolipemizujących mają najlepiej udokumentowaną skuteczność w prewencji pierwotnej i wtórnej chorób sercowo-naczyniowych. W przypadku nietolerancji statyn można zastosować ezetymib w monoterapii.

Po normalizacji wyników konieczne jest kontynuowanie terapii oraz okresowe badania kontrolne lipidogramu. Stosowanie zasad zdrowej diety i utrzymywanie prawidłowych wartości cholesterolu pozwoli uchronić nas przed chorobą niedokrwienną serca, udarem mózgu, tętniakiem aorty brzusznej czy chorobami naczyń obwodowych.
  1. A. Alipour, J. W. Elte, H. C. van Zaanen, A. P. Rietveld, M.C. Cabezas, Postprandial inflammation and endothelial dysfunction, „Biochemical Society Transactions”, nr 35 2007.
  2. N. Tentolouris, A. Stylianou, E. Lourida i in., High postprandial triglyceridemia in patients with type 2 diabetes and microalbuminuria, „Journal of Lipid Research”, nr 48 2007.
  3. A. J. van Oostrom, A. Alipour, T. W. M. Plokker, A. D. Sniderman, M. C. Cabezas, The metabolic syndrome in relation to complement component 3 and postprandial lipemia in patients from an outpatient lipid clinic and healthy volunteers, „Atherosclerosis”, nr 190 2007.
  4. S. Rywik, G. Broda, W. Piotrowski i in., Epidemiologia chorób układu krążenia - Program Pol-MONICA Warszawa, „Kardiologia Polska”, nr 44 1996.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Krztusiec – przyczyny, objawy, leczenie kokluszu

    Krztusiec (koklusz) jest ostrą chorobą zakaźną dróg oddechowych wywołaną przez pałeczki krztuśca. Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową. Na ciężki przebieg krztuśca narażone są zwłaszcza niemowlęta poniżej 6. miesiąca życia. Jak przebiega krztusiec i jak go rozpoznać? Jak wygląda leczenie kokluszu? W jaki sposób można się przed nim uchronić?

  • Zespół Retta – objawy, dziedziczenie i leczenie

    Zespół Retta to rzadkie zaburzenie neurorozwojowe. Dotyczy mutacji na chromosomie X, więc występuje głównie u dziewczynek. Szacuje się, że zespół Retta dotyka 1 na 10–15 tys. urodzonych dzieci płci żeńskiej. Może być jednak częstszy, gdyż bywa niezdiagnozowany. Zwykle nie ujawnia się od razu po urodzeniu. Dziecko z zespołem Retta przez wiele miesięcy może rozwijać się prawidłowo i dopiero z czasem zaczną się u niego pojawiać niepokojące objawy.

  • Przeziębienie, grypa, alergia czy COVID-19? Jak je od siebie odróżnić?

    Masz katar, kaszel i gorączkę? Czy to zwykłe przeziębienie, grypa czy może COVID-19? Objawy tych chorób mogą być bardzo podobne, co utrudnia samodzielne postawienie diagnozy. Dowiedz się, jakie są kluczowe różnice między tymi schorzeniami i kiedy warto skonsultować się z lekarzem.

  • Reumatoidalne zapalenie stawów – przyczyny, objawy i leczenie RZS

    Reumatoidalne zapalenie stawów (inaczej RZS lub gościec stawowy) to przewlekła choroba reumatyczna o podłożu autoimmunologicznym. Powszechnie określa się ją także jako reumatyzm. Początkowo atakuje najczęściej symetrycznie małe i średnie stawy rąk i nóg, ale w konsekwencji prowadzi do wielu zmian ogólnoustrojowych – jej najbardziej charakterystycznym objawem jest ból stawów, ich zaczerwienienie i obrzęk. Jak leczy się reumatoidalne zapalenie stawów? Czy istnieją domowe sposoby na RZS?

  • Pieczenie, upławy i swędzenie kobiecych okolic intymnych? To może być infekcja pochwy. Jak zapobiegać i leczyć stany zapalne?

    Upławy, pieczenie i swędzenie okolic intymnych to nie tylko uporczywe i często nawracające przypadłości, ale także objawy infekcji, która może doprowadzić do niepłodności, jeśli zostanie zaniedbana. Infekcje okolic intymnych mogą przydarzyć się kobiecie w każdym wieku, przed porodem, w trakcie ciąży i w połogu. Czy istnieje jedna uniwersalna odpowiedź na pytanie – jak skutecznie wyleczyć i zapobiegać zakażeniom pochwy? Otóż nie, nie istnieje. Można jednak postępować zgodnie z pewnymi wskazówkami, dzięki którym nawet przy pomocy domowych sposobów na infekcje intymne możliwe jest złagodzenie tych najbardziej dokuczliwych objawów. Więcej informacji na ten temat znajduje się w niniejszym artykule.

  • Uczulenie na słońce – przyczyny. Jak złagodzić objawy wysypki od słońca?

    Promienie słoneczne wykorzystywane są do produkowania witaminy D, która jest niezbędna do prawidłowego rozwoju kości oraz wzmacniania układu odpornościowego. Niestety zbyt długa bądź zbyt intensywna ekspozycja na słońce może powodować występowanie alergii. Uczulenie na słońce może dotknąć każdego z nas, dlatego też warto wiedzieć, jak postępować, gdy na ciele pojawi się wysypka od słońca.

  • Zespół słabości (kruchości) to nie zwykłe starzenie. Objawy, diagnoza, leczenie

    Proces starzenia jest nieodłącznym elementem życia każdego człowieka i ma znaczący wpływ zarówno na fizyczne, jak i psychiczne funkcjonowanie seniorów. Wśród zachodzących zmian wymienić można między innymi pogorszenie pracy poszczególnych narządów, podatność na choroby, zaburzenia poznawcze czy zespół kruchości. Ten ostatni jest zagadnieniem szczególnie badanym przez geriatrów – szacuje się, że w populacji polskiej dotyka on około 7% seniorów, wśród których ponad 50% to osoby po 80. roku życia.

  • Dieta w zaburzeniach lękowych. Co jeść, a czego unikać przy stanach lękowych?

    Zaburzenia lękowe dotykają znaczny odsetek dorosłych i dzieci. Osoby z zaburzeniami zmagają się z przewlekłym lękiem i stresem, który często powoduje cierpienie psychiczne i znaczne upośledzenie funkcjonowania pacjentów w wielu sferach ich życia. Tymczasem odpowiednia dieta w zaburzeniach lękowych może korzystnie wpływać na zdrowie układu nerwowego i pomagać w łagodzeniu objawów zaburzeń lękowych.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl