Rogowacenie okołomieszkowe – leczenie i przyczyny
Joanna Jordańska

Rogowacenie okołomieszkowe – leczenie i przyczyny

Rogowacenie okołomieszkowe skóry (keratosis pilaris) jest łagodną jednostką chorobową, kosmetycznym defektem, u genezy którego leży nieprawidłowe rogowacenie naskórka. Objawowo porównywalne z „gęsią skórką” nieestetyczne, zaczerwienione, rogowe czopki pojawiające się najczęściej na owłosionych partiach ud, ramion, policzków, brwi, przedramion, czy pośladków.

Rogowacenie w znacznej mierze jest schorzeniem przekazywanym genetycznie i związane jest z nieprawidłowym wchłanianiem witaminy A w organizmie. Wyróżniamy również rogowacenie nabyte, które może być spowodowane w głównej mierze przesuszeniem skóry. Nadmierne wysuszenie skóry zaburza właściwy proces rogowacenia, w związku z czym obumarłe komórki nie ulegają złuszczeniu, tylko zalegają na powierzchni naskórka. Zmiany te poza kwestią estetyczną, na ogół nie powodują dodatkowych dolegliwości, mogą jednak stać się przyczyna uciążliwego świądu czy pieczenia.

Rogowacenie okołomieszkowe – przyczyny

Rogowacenie okołomieszkowe dotyka prawie 50–80% wszystkich nastolatków i około 40% dorosłych, jest więc schorzeniem powszechnym, ale w większości przypadków o łagodnym przebiegu. Jest problemem głównie natury estetycznej, a jego objawy przy zachowaniu odpowiedniej higieny i dbałości o skórę mogą być niemal niezauważalne. Schorzenie nie jest uleczalne, ale efektywnie leczone objawowo, minimalizuje jego przebieg, nie dopuszcza do nasilenia, oraz nie pozostawia po sobie blizn czy przebarwień.

Rogowacenie wynika z określonych nieprawidłowości pojawiających się w obrębie naskórka i mieszków włosowych, gdzie nadmiar keratyny blokuje ujścia mieszków włosowych. Keratyna jest białkiem, występującym naturalnie w zewnętrznych warstwach skóry, oraz jednym z budulców włosa. Jej nadmierna ilość gromadzi się w wierzchniej warstwie naskórka i gruczołów łojowych, a z czasem treść ta ulega utlenieniu, tworząc zmiany zaskórnikopodobne (nie mylić z zaskórnikami). Poprzez tę nadprodukcję dochodzi do szybszego zanieczyszczania się skóry i ciągłego zatykania porów, pojawiania się suchych skórek, zgrubień, przerostów i nierównomiernego kolorytu skóry.

Schorzenie może przebiegać w stopniu łagodnym i ustąpić samoistnie, bądź dawać bardziej uciążliwe objawy. Szczególnie zagrożone mogą być osoby o skórze wrażliwej, atopowej oraz łojotokowej i trądzikowej, gdyż nadmierna keratonizacja może inicjować stan zapalny, przyczyniając się do powstawania atopii, egzem, trądziku, czy łojotokowego zapalenia skóry. Wszystkie te objawy mogą być inicjowane, jak i nasilane pod wpływem niewłaściwego postępowania i pielęgnacji skóry nacechowanej. Tendencja dziedziczona jest z pokolenia na pokolenie w wariancie pionowym, poprzez przekazywanie nieprawidłowego allelu (dziadek – mama – dzieci).

Wśród innych czynników mogących mieć wpływ na pojawienie się objawów chorobowych można wymienić:

  • nadmierną suchość skóry,
  • zaburzenia endokrynologiczne (głównie  niedoczynność tarczycy),
  • zaburzenia naczynioruchowe.

Do najważniejszych objawów rogowacenia okołomieszkowego zalicza się:

  • grudki – drobne wykwity, pojawiające się w skupiskach, młode – praktycznie niewidoczne, starsze o zabarwieniu czerwonawym lub ciemnobrunatnym; umiejscowione przy ujściach mieszków włosowych,
  • zaczerwienienie – nie zawsze obecne, zlokalizowane w miejscu zmian grudkowych, świadczące o obecności stanu zapalnego,
  • suchość skóry – związana z nadmierną keratonizacją nawarstwień tworzących grudki.

Rogowacenie okołomieszkowe – leczenie

W walce z rogowaceniem okołomieszkowym nieodzowne będzie przede wszystkim uzupełnienie niedoborów witaminy A i witaminy C, zarówno na poziomie suplementacji, jak i poprzez wzbogacenie codziennej diety w owoce i warzywa zawierające te witaminy.

Wizualną poprawę stanu skóry uzyskamy dzięki regularnemu stosowaniu gruboziarnistych peelingów i masaży szorstką gąbką, czy rękawicą. Należy jednak pamiętać o tym, by zabiegi te wykonywać wyłącznie na nieprzerwanym mechanicznie naskórku, gdyż w przeciwnym wypadku istnieje ryzyko zakażenia, a co za tym idzie nasilenia dolegliwości i pojawienia się blizn. To samo dotyczy sytuacji, gdy zmiany znajdują się w stanie zapalnym.

W przypadku omawianej dolegliwości mamy nie tyle do czynienia z leczeniem, co z odpowiednią pielęgnacją. Dermokosmetyki przeznaczone do pielęgnacji skóry z problemem rogowacenia powinny mieć głównie działanie nawilżające i przeciwzapalne. Wybierając kosmetyk dla skóry objętej tym problemem należy się jednak skonsultować z lekarzem lub farmaceutą, gdyż kosmetyki te mogą zawierać różne substancje. Najczęściej wykorzystywane są w nich:
  • kwas salicylowy o stężeniu 2%  ułatwia oddzielanie się nawarstwionych rogowaceń,
  • 20% mocznik – nawilża i zwiększa elastyczność warstwy rogowej naskórka,
  • panthenol – łagodzi podrażnienia,
  • alantoina – przyśpiesza gojenie uszkodzeń naskórka,
  • masło shea – pełni funkcje ochronne.

Taki skład powinien zapewnić właściwą pielęgnację nadmiernie suchej skóry, jak również zabezpieczyć przed nadmiernym rogowaceniem, zarówno w optymalnych warunkach, jak i podczas działania czynników drażniących (depilacja, działanie zimna, czy promieni słonecznych).

Nie istnieje w pełni skuteczne leczenie rogowacenia okołomieszkowego, gdyż podstawą rozwoju jego objawów są czynniki genetyczne. Do środków łagodzących objawy należą głównie stosowane miejscowo preparaty na bazie mocznika działającego keratolitycznie oraz mocno ciepłe kąpiele z dodatkiem soli.

Miejscowe zgrubienie w zewnętrznej warstwie naskórka jest reakcją obronną skóry i nie zawsze staje się stanem chorobowym. Może być de facto formą ochrony głębszych tkanek skóry przed uszkodzeniem (w tym przypadku przesuszeniem). Nadmierna keratynizacja może objawiać się również problemem wrastania włosów pod skórę (włos nie ma siły przebić pogrubionego naskórka, dlatego drażni ścianki mieszka włosowego i wywołuje stan zapalny).

Nadmierna keratynizacja może występować zarówno w przypadku skóry suchej, jak i tłustej, powodując w przypadku tej pierwszej powstawanie kaszki, liszajów, brodawek, egzem i zaostrzenia atopowości skórnej, a w przypadku drugiej zatykania porów, zaskórników, stanów zapalnych, prowadząc często do łojotokowego zapalenia skóry.

Rogowacenie jest schorzeniem okresowym, nasilającym się w okresach niższej wilgotności. Skłonność do reemisji i zaostrzeń warunkowana jest w zależności od czynników pielęgnacyjnych, środowiskowych i sposobu odżywiania. Jest to przypadłość estetyczna, nieszkodliwa dla zdrowia, jednakże zlekceważenie dbałości w powyższych aspektach może doprowadzić do przewlekłego stanu zapalnego, atopii, czy rumienia.

W jednostkowych przypadkach o szczególnej intensywności schorzenia, lekarz dermatolog może zalecić terapię doustną preparatami zawierającymi w składzie acitretinę (substancję analogową kwasowi retinowemu). Efekty kuracji acitretiną widoczne są po upływie 2- 4 tygodni (Uwaga! Po przebytej kuracji kobiety nie powinny zachodzić w ciążę przez co najmniej dwa lata od momentu zakończenia leczenia).

Nadmierne rogowacenie można też leczyć za pomocą kalcypotriolu. Preparat ten stosuje się bezpośrednio na zmienione chorobowo partie skóry, a pierwsze efekty kuracji widoczne są po dwóch tygodniach.

Rogowacenie okołomieszkowe – rozpoznanie i zapobieganie

W przypadku stwierdzenia pierwszych objawów rogowacenia okołomieszkowego wskazana jest wizyta u dermatologa. Badanie odbywa się w wywiadzie lekarskim (tu głównie w kwestii rodowodu schorzenia) oraz badaniu fizykalnym (palpacyjnym). Terapia oparta jest na metodach zachowawczych (stosowane miejscowo preparaty zawierające mocznik oraz kąpiele z dodatkiem soli kuchennej). Rzadziej włącza się do terapii wariant ogólny (doustny) preparatami witaminy A oraz C.

Ze względu na dziedziczny charakter choroby obecnie nie są znane sposoby zapobiegania rogowaceniu mieszkowemu. Istnieją natomiast metody mogące pozytywnie wpłynąć na przebieg schorzenia. Należą do nich głównie: regularne nawilżanie, diagnozowanie i leczenie zaburzeń endokrynologicznych, umiarkowana ekspozycja na słońce w miesiącach letnich.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Krztusiec – przyczyny, objawy, leczenie kokluszu

    Krztusiec (koklusz) jest ostrą chorobą zakaźną dróg oddechowych wywołaną przez pałeczki krztuśca. Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową. Na ciężki przebieg krztuśca narażone są zwłaszcza niemowlęta poniżej 6. miesiąca życia. Jak przebiega krztusiec i jak go rozpoznać? Jak wygląda leczenie kokluszu? W jaki sposób można się przed nim uchronić?

  • Zespół Retta – objawy, dziedziczenie i leczenie

    Zespół Retta to rzadkie zaburzenie neurorozwojowe. Dotyczy mutacji na chromosomie X, więc występuje głównie u dziewczynek. Szacuje się, że zespół Retta dotyka 1 na 10–15 tys. urodzonych dzieci płci żeńskiej. Może być jednak częstszy, gdyż bywa niezdiagnozowany. Zwykle nie ujawnia się od razu po urodzeniu. Dziecko z zespołem Retta przez wiele miesięcy może rozwijać się prawidłowo i dopiero z czasem zaczną się u niego pojawiać niepokojące objawy.

  • Przeziębienie, grypa, alergia czy COVID-19? Jak je od siebie odróżnić?

    Masz katar, kaszel i gorączkę? Czy to zwykłe przeziębienie, grypa czy może COVID-19? Objawy tych chorób mogą być bardzo podobne, co utrudnia samodzielne postawienie diagnozy. Dowiedz się, jakie są kluczowe różnice między tymi schorzeniami i kiedy warto skonsultować się z lekarzem.

  • Reumatoidalne zapalenie stawów – przyczyny, objawy i leczenie RZS

    Reumatoidalne zapalenie stawów (inaczej RZS lub gościec stawowy) to przewlekła choroba reumatyczna o podłożu autoimmunologicznym. Powszechnie określa się ją także jako reumatyzm. Początkowo atakuje najczęściej symetrycznie małe i średnie stawy rąk i nóg, ale w konsekwencji prowadzi do wielu zmian ogólnoustrojowych – jej najbardziej charakterystycznym objawem jest ból stawów, ich zaczerwienienie i obrzęk. Jak leczy się reumatoidalne zapalenie stawów? Czy istnieją domowe sposoby na RZS?

  • Pieczenie, upławy i swędzenie kobiecych okolic intymnych? To może być infekcja pochwy. Jak zapobiegać i leczyć stany zapalne?

    Upławy, pieczenie i swędzenie okolic intymnych to nie tylko uporczywe i często nawracające przypadłości, ale także objawy infekcji, która może doprowadzić do niepłodności, jeśli zostanie zaniedbana. Infekcje okolic intymnych mogą przydarzyć się kobiecie w każdym wieku, przed porodem, w trakcie ciąży i w połogu. Czy istnieje jedna uniwersalna odpowiedź na pytanie – jak skutecznie wyleczyć i zapobiegać zakażeniom pochwy? Otóż nie, nie istnieje. Można jednak postępować zgodnie z pewnymi wskazówkami, dzięki którym nawet przy pomocy domowych sposobów na infekcje intymne możliwe jest złagodzenie tych najbardziej dokuczliwych objawów. Więcej informacji na ten temat znajduje się w niniejszym artykule.

  • Uczulenie na słońce – przyczyny. Jak złagodzić objawy wysypki od słońca?

    Promienie słoneczne wykorzystywane są do produkowania witaminy D, która jest niezbędna do prawidłowego rozwoju kości oraz wzmacniania układu odpornościowego. Niestety zbyt długa bądź zbyt intensywna ekspozycja na słońce może powodować występowanie alergii. Uczulenie na słońce może dotknąć każdego z nas, dlatego też warto wiedzieć, jak postępować, gdy na ciele pojawi się wysypka od słońca.

  • Zespół słabości (kruchości) to nie zwykłe starzenie. Objawy, diagnoza, leczenie

    Proces starzenia jest nieodłącznym elementem życia każdego człowieka i ma znaczący wpływ zarówno na fizyczne, jak i psychiczne funkcjonowanie seniorów. Wśród zachodzących zmian wymienić można między innymi pogorszenie pracy poszczególnych narządów, podatność na choroby, zaburzenia poznawcze czy zespół kruchości. Ten ostatni jest zagadnieniem szczególnie badanym przez geriatrów – szacuje się, że w populacji polskiej dotyka on około 7% seniorów, wśród których ponad 50% to osoby po 80. roku życia.

  • Dieta w zaburzeniach lękowych. Co jeść, a czego unikać przy stanach lękowych?

    Zaburzenia lękowe dotykają znaczny odsetek dorosłych i dzieci. Osoby z zaburzeniami zmagają się z przewlekłym lękiem i stresem, który często powoduje cierpienie psychiczne i znaczne upośledzenie funkcjonowania pacjentów w wielu sferach ich życia. Tymczasem odpowiednia dieta w zaburzeniach lękowych może korzystnie wpływać na zdrowie układu nerwowego i pomagać w łagodzeniu objawów zaburzeń lękowych.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl